Compensatie elektriciteitskosten industrie 2027: wat kun je nu voorbereiden?

Het kabinet stelt in 2027 € 150 miljoen beschikbaar om energie-intensieve industrie te compenseren voor hoge elektriciteitskosten. Dat is een goede aanleiding om je energiedossier op orde te brengen. De regeling wordt nog uitgewerkt; jouw recht op steun staat daarmee nog niet vast. Neem een mogelijke bijdrage daarom afzonderlijk op in de businesscase en houd de begroting zonder die bijdrage inzichtelijk.

Bereid ondertussen je verbruiksgegevens, kostenoverzicht en verduurzamingsplannen voor, met de gegevens over 2026 voorop. Zo kun je de uiteindelijke voorwaarden gericht beoordelen. Voor regulier mkb en zakelijk vastgoed geldt: een hoge elektriciteitsrekening maakt je niet automatisch kandidaat. De steun is alleen bedoeld voor sectoren die Europa als weglekgevoelig aanmerkt.

Stand van zaken: 6 november 2026.

Wat is aangekondigd over compensatie voor elektriciteitskosten in 2027?

Het kabinet kondigde op 3 november 2026 € 150 miljoen aan voor een compensatie-instrument voor de industrie, dat in 2027 wordt opengesteld. Het instrument compenseert een deel van de elektriciteitsprijs. Wie steun ontvangt, moet minstens de helft daarvan investeren in verduurzaming. De precieze nationale regeling wordt nog uitgewerkt.

De uitwerking loopt via CISAF, het Clean Industrial Deal State Aid Framework. Dat is een Europees kader waarbinnen lidstaten steunmaatregelen kunnen vormgeven, geen Nederlandse aanvraagregeling op zichzelf. Onder CISAF mag een lidstaat maximaal drie jaar een deel van de elektriciteitsprijs compenseren. Welke nationale voorwaarden uiteindelijk gelden, moet je aan de Nederlandse regeling toetsen.

Let op de periode. Volgens de Kamerbrief wil het kabinet gebruikmaken van een tijdelijk Europees crisiskader, METSAF. In die opzet wordt het instrument in 2027 opengesteld en uitbetaald, maar vragen bedrijven steun aan voor elektriciteitskosten die zij in 2026 hebben gemaakt. Die opzet is nog niet definitief. Het betekent wel dat je verbruiks- en kostengegevens over 2026 waarschijnlijk het eerst nodig hebt.

Voor je interne besluitvorming is dit onderscheid praktisch: een beleidsaankondiging is een signaal om voor te bereiden. Voor een aanvraag heb je de definitieve regeling nodig, inclusief doelgroep, berekeningswijze, peilperiode en procedure.

Voor welke bedrijven kan deze steun relevant worden?

Alleen bedrijven die de Europese Commissie als weglekgevoelig heeft aangemerkt, komen in aanmerking voor CISAF-steun voor elektriciteitskosten. Binnen die groep mag het kabinet de doelgroep verder afbakenen. Volgens de Kamerbrief Elektriciteitskosten industrie van 3 november 2026 stuurt het kabinet op de energie-intensieve industriële bedrijven met het grootste speelveldnadeel. De exacte doelgroep hangt af van de gekozen uitwerking.

Veel elektriciteit gebruiken of een grootverbruikersaansluiting hebben, is dus onvoldoende om nu al te concluderen dat jouw bedrijf in aanmerking komt. Laat wel alvast nagaan of jouw productieactiviteit als weglekgevoelig is aangemerkt. Dat is de eerste toets die je nu al kunt doen.

Maak daarnaast een dossier per onderneming en productielocatie. Leg daarin de productieactiviteiten, bedrijfsstructuur, aansluitingen en elektriciteitsafname vast. Noteer ook wie de contracthouder is en welke partij de kosten draagt. Zo voorkom je dat verschillende afdelingen straks met andere afbakeningen werken.

Heb je meerdere locaties of verschillende productieactiviteiten? Houd die gegevens herkenbaar uit elkaar. Gebruik nog geen zelfbedachte drempel voor elektriciteitsverbruik of kostenintensiteit. Wacht voor de formele selectie op de gepubliceerde voorwaarden.

Hoe verhoudt de aangekondigde steun zich tot IKC-ETS en nettarieven?

Indirecte kostencompensatie ETS, kortweg IKC-ETS, is een bestaande subsidieregeling. Volgens Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) compenseert die bepaalde elektriciteitskosten die voortkomen uit het Europese emissiehandelssysteem. Dat is een ander vertrekpunt dan de nieuwe aangekondigde maatregel. Houd aanvragen, beschikkingen en ontvangen bedragen daarom afzonderlijk bij.

In principe mogen bedrijven IKC-ETS en CISAF-steun niet combineren. Het tijdelijke METSAF-kader versoepelt dat: IKC-bedrijven kunnen dan van beide gebruikmaken. METSAF geldt vooralsnog alleen voor 2026, en de Europese Commissie overweegt verlenging. Wordt het niet verlengd, dan moeten bedrijven vanaf 2028 kiezen tussen IKC-ETS en CISAF. Tel mogelijke bijdragen dus niet vanzelfsprekend bij elkaar op, zeker niet voor de jaren na 2027.

De nieuwe compensatie richt zich op de elektriciteitsprijs, niet op netkosten. Volgens het kabinet staan de Europese staatssteunregels directe compensatie van netkosten nu niet toe, en is dat in 2027 in elk geval niet haalbaar. Verwerk een bijdrage daarom als aparte post in je berekening. Daarmee blijft zichtbaar of een verbetering komt door lager verbruik, andere contractafspraken of overheidssteun.

Volg de nettarieven afzonderlijk. De ACM publiceerde op 8 oktober 2026 een ontwerpbesluit voor tijdsafhankelijke nettarieven voor grote aansluitingen op regionale netten, bedoeld om per 1 januari 2028 in te gaan. Grootverbruikers op het hoogspanningsnet van TenneT betalen al tijdsafhankelijke tarieven. Dat vraagt een eigen beoordeling van je afnameprofiel.

Welke gegevens kun je nu al voorbereiden?

Onderstaande checklist is een praktische voorbereiding, geen officiële lijst met aanvraagvereisten. Gebruik hem om ontbrekende informatie op te sporen.

1. Verzamel de afnamegegevens. Bewaar jaarvolumes en beschikbare intervaldata per aansluiting. Leg afwijkingen vast, zoals een productiestop of een extra ploeg. Zo kun je later verklaren waarom jaren verschillen.
2. Splits de kosten. Maak elektriciteitslevering, netkosten, belastingen en bestaande compensatie afzonderlijk zichtbaar. Noteer bij ieder bedrag de periode, bron en verantwoordelijke afdeling.
3. Beschrijf concrete investeringen. Werk mogelijke verduurzamingsmaatregelen uit met doel, planning, kostenraming en verwacht effect. Denk aan energie-efficiëntie, elektrificatie, duurzame opwekking, elektrolyse of flexibeler stroomgebruik: dat zijn de categorieën waarin je volgens het CISAF-kader de verplichte helft kunt investeren. Een losse leveranciersofferte vertelt nog niet hoe de maatregel in jouw productie past.
4. Controleer uitvoerbaarheid. Bespreek benodigde netcapaciteit, technische grenzen en stilstand voor installatie. Een financieringsmogelijkheid maakt een technisch knelpunt niet automatisch oplosbaar.
5. Leg het beslismoment vast. Spreek af welke informatie nodig is voordat finance een bijdrage meeneemt en voordat het management investeringsverplichtingen aangaat.

Voor maatregelen rond flexibiliteit adviseert RVO om eerst het energieprofiel te onderzoeken en te beoordelen welke processen aanstuurbaar zijn. Daarna volgen onder meer overleg met de netbeheerder en controle van de effecten. Begin dus bij de procesgrenzen: welke verschuiving kan zonder problemen voor kwaliteit, veiligheid of levering aan klanten?

Hoe neem je mogelijke compensatie op in een businesscase?

Reken met een basisvariant zonder de nieuwe bijdrage en een afzonderlijke variant met een mogelijke bijdrage. Maak in die tweede variant duidelijk welke aannames nog onbevestigd zijn. Gebruik geen algemeen kortingspercentage op de volledige elektriciteitsrekening.

Houd ook rekening met hoe de steun werkt. Het is geen investeringssubsidie voor één project, maar een compensatie van een deel van je stroomprijs, met de plicht om minstens de helft te herinvesteren in verduurzaming. Een verduurzamingsproject kan dus de plek zijn waar je die verplichte helft besteedt.

Illustratief voorbeeld: een voedingsmiddelenproducent onderzoekt elektrische proceswarmte en slimmere aansturing van koelinstallaties. Finance berekent eerst investering, exploitatie en financieringsbehoefte zonder de aangekondigde steun. Operations onderzoekt welke koelprocessen kunnen verschuiven en welke warmte continu nodig is.

Het projectteam voegt vervolgens een aparte steunvariant toe. Daarin blijven bedrag, betaalmoment en subsidiabele kosten open totdat de regeling die bepaalt. Blijkt een bijdrage mogelijk, dan kan het team die verwerken zonder de onderliggende energieaannames te veranderen. Blijkt het bedrijf buiten de doelgroep te vallen, dan blijft de oorspronkelijke projectbeoordeling bruikbaar.

Dit voorbeeld laat een werkwijze zien. Het is geen indicatie van subsidiabiliteit of rendement. Controleer ook de kasstroom: het moment waarop een investering betaald wordt, kan verschillen van het moment waarop een eventuele bijdrage binnenkomt.

Veelgestelde vragen over de aangekondigde industriesteun

Kun je deze compensatie nu al aanvragen?

Nee. Het kabinet werkt het instrument nog uit, zodat het in 2027 kan worden opengesteld. Behandel de aankondiging niet als een geopende aanvraagronde. Controleer de officiële publicatie voordat je een aanvraag voorbereidt volgens specifieke vereisten.

Krijgt ieder bedrijf met een grote aansluiting steun?

Nee. Alleen bedrijven in sectoren die de Europese Commissie als weglekgevoelig heeft aangemerkt, komen in aanmerking. Binnen die groep kan het kabinet de doelgroep verder afbakenen.

Mag je mogelijke steun combineren met andere subsidies?

Ga daar niet automatisch van uit. Verzamel je bestaande steunbesluiten en laat de toepasselijke combinatieregels beoordelen zodra het nieuwe instrument is uitgewerkt.

Moet je verduurzamingsplannen uitstellen?

Beoordeel ieder project op eigen haalbaarheid, verplichtingen en planning. Breng in kaart welke besluiten afhankelijk zijn van steun en welke voorbereidingen al waarde hebben zonder bijdrage. Ga geen verplichting aan uitsluitend op basis van verwachte subsidiabiliteit.

Hoe krijg je de energieaannames scherp?

Een bruikbaar dossier verbindt energiegegevens met productieplannen en financiële keuzes. Met energiemanagement maak je verbruik en sturingsmogelijkheden inzichtelijk. Een energiescan kan helpen mogelijke verbeteringen te onderzoeken.

Wil je je huidige verbruik en toekomstige energievraag samen beoordelen? Bespreek je plannen met een energiespecialist van Audax. Zo onderbouw je keuzes met een helder energiebeeld, terwijl je de definitieve steunvoorwaarden afzonderlijk blijft volgen.